मध्य रेल्वेच्या नागपूर विभागाने 07 जून 2026 रोजी सेवाग्राम स्थानकावरील अत्यंत जटिल आणि महत्त्वपूर्ण यार्ड पुनर्रचना काम यशस्वीरित्या पूर्ण करून क्योसान आधारित डिस्ट्रिब्युटेड इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग प्रणाली कार्यान्वित केली आहे. तिसरी व चौथी रेल्वेमार्ग उभारणी प्रकल्प तसेच आधुनिक सिग्नलिंग व्यवस्थेच्या उन्नतीकरणाचा हा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.
या प्रकल्पांतर्गत 26 वर्षे जुनी सीमेन्स पॅनेल इंटरलॉकिंग प्रणाली बदलून अत्याधुनिक डिस्ट्रिब्युटेड इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग प्रणाली बसविण्यात आली आहे. यामुळे स्थानकावरील अंतर्गत व बाह्य सिग्नल व दूरसंचार उपकरणांची विश्वासार्हता, कार्यक्षमता आणि देखभाल सुलभता यामध्ये लक्षणीय सुधारणा झाली आहे.
यार्ड पुनर्रचना कामादरम्यान सुरक्षिततेत अधिक वाढ करण्यासाठी 02 ग्राउंड फ्रेम पॉइंट्स हटविण्यात आले आहेत. त्यामुळे मानवी हस्तक्षेप कमी होऊन रेल्वे वाहतूक अधिक सुरक्षित व सुरळीत होणार आहे.
वाहतूक क्षमता वाढविण्यासाठी अतिरिक्त UDL-1 आणि UDL-3 लाईन्सची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. यामुळे प्रवासी तसेच मालवाहतूक गाड्यांचे संचालन अधिक प्रभावीपणे करता येणार आहे.
या कामामुळे विविध मार्गांच्या क्रॉसिंग स्टँडिंग रूम क्षमतेतही लक्षणीय वाढ झाली आहे. अप लूप लाईनची CSR क्षमता 705 मीटरवरून 780.181 मीटरपर्यंत वाढली असून त्यात 75.181 मीटरची वाढ झाली आहे. डाउन मेन लाईनची CSR क्षमता 585 मीटरवरून 926.212 मीटरपर्यंत वाढली असून त्यात 342.212 मीटरची उल्लेखनीय वाढ झाली आहे. तसेच अप लूप लाईनची CSR क्षमता 698 मीटरवरून 780 मीटरपर्यंत वाढविण्यात आली आहे. अप/डाउन कॉमन लूप लाईनची CSR क्षमता 854 मीटरपर्यंत तर डाउन लूप लाईनची CSR क्षमता 835.902 मीटरपर्यंत वाढविण्यात आली आहे.
या आधुनिक सिग्नलिंग प्रणाली व यार्ड विकासामुळे अधिक लांबीच्या मालगाड्यांचे संचालन सुलभ होणार असून स्थानकाची वाहतूक हाताळण्याची क्षमता वाढणार आहे. तसेच भविष्यातील वाढत्या रेल्वे वाहतुकीच्या गरजा पूर्ण करण्यास मोठी मदत होणार आहे.
सेवाग्राम स्थानकावर डिस्ट्रिब्युटेड इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग प्रणालीचे यशस्वी कार्यान्वयन हे मध्य रेल्वेच्या आधुनिकीकरण, क्षमता वृद्धी आणि सुरक्षित रेल्वे संचालनाच्या दिशेने टाकलेले आणखी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे.
