“वारी म्हणजे केवळ पंढरपूर गाठणे नव्हे; तर प्रत्येक पेडलसोबत विठ्ठलाकडे आणि प्रत्येक क्षणासोबत स्वतःकडे जाणारा प्रवास.”
प्रत्येक माणसाच्या आयुष्यात काही प्रवास असे असतात की ते संपतात, पण त्यांची अनुभूती कधीच संपत नाही. काही वाटा अशा असतात की त्या फक्त एका ठिकाणी घेऊन जात नाहीत, तर माणसाच्या अंतर्मनापर्यंत पोहोचतात. माझ्यासाठी २०२६ ची रत्नागिरी सायकलिस्ट क्लब आयोजित पंढरपूर सायकल वारी हा असाच एक आयुष्यभर स्मरणात राहणारा अनुभव ठरला.
विशेष म्हणजे, पंढरपूरला जाण्याचा हा माझा पहिलाच योग आणि तोही सायकलवरून! अनेकदा वाटायचं, “एकदा तरी पंढरपूरला जावं.” पण विठ्ठलाने माझ्यासाठी वेगळाच मार्ग निवडून ठेवला होता. पायी नाही… बसने नाही… तर सायकलवरून! आज मागे वळून पाहताना वाटतं—विठ्ठल जेव्हा बोलावतो, तेव्हा तो मार्गही स्वतःच ठरवतो.
रत्नागिरी सायकलिस्ट क्लब – केवळ क्लब नव्हे, एक प्रेरणादायी परिवार
या वारीची सुरुवात करण्यापूर्वी सर्वप्रथम मनःपूर्वक आभार मानावेसे वाटतात रत्नागिरी सायकलिस्ट क्लबचे.
हा क्लब म्हणजे फक्त रविवारी सायकल चालवणाऱ्या मित्रांचा समूह नाही. हा शिस्त, आरोग्य, पर्यावरणप्रेम, सामाजिक बांधिलकी, मैत्री आणि सकारात्मक जीवनशैली जपणारा एक मोठा परिवार आहे.
क्लबचे अध्यक्ष श्री. महेश सावंत सर, उपाध्यक्ष श्री. दर्शन जाधव सर आणि त्यांची संपूर्ण टीम या वारीत आमच्यासोबत होती. प्रत्येक सायकलस्वाराची सुरक्षितता, वेळेचे नियोजन, वाहन व्यवस्था, भोजन, विश्रांती, वैद्यकीय मदत आणि प्रत्येक छोट्या-मोठ्या गोष्टीची घेतलेली काळजी पाहून मनापासून एकच भावना व्यक्त करावीशी वाटते—हे केवळ व्यवस्थापन नव्हते; ही प्रत्येक सहभागीबद्दलची आत्मीयता होती.
या संपूर्ण वारीचे सूत्रधार होते श्री. विशाल भोसले सर. दोन दिवसांचा प्रवास इतका बारकाईने आखला होता की प्रत्येक थांबा, प्रत्येक विश्रांती, प्रत्येक भोजन आणि प्रत्येक किलोमीटर विचारपूर्वक ठरवलेला होता. आजच्या काळात कार्यक्रम आयोजित करणे सोपे असते; पण तीस सायकलस्वारांना सुरक्षितपणे, आनंदाने आणि वेळेवर पंढरपूरपर्यंत पोहोचवणे ही मोठी जबाबदारी असते. ती त्यांनी अतिशय यशस्वीपणे पार पाडली.
यंदा या सायकल वारीचे तिसरे वर्ष होते.
या परंपरेचा प्रवास ऐकून मन अधिकच भारावून गेले.
पहिल्या वर्षी केवळ विशाल भोसले सर एकटे पंढरपूरला सायकलवरून गेले.
त्यांच्या त्या एका संकल्पाने दुसऱ्या वर्षी दहा जणांना प्रेरणा दिली.
आणि यंदा…
तब्बल तीस सायकलस्वार विठुरायाच्या दर्शनासाठी सायकलवरून निघाले होते.
एका माणसाने पाहिलेलं स्वप्न आज एका सुंदर परंपरेत रूपांतरित होताना पाहणं, हीदेखील माझ्यासाठी प्रेरणा होती.
रत्नागिरी सायकलिस्ट क्लबची व्याप्ती किती मोठी आहे, याची कल्पना एका आकड्यावरूनच येते.
या क्लबमधील सायकलस्वार मिळून दरवर्षी तब्बल दोन ते अडीच लाख किलोमीटर सायकलिंग करतात.
हा केवळ आकडा नाही.
हा हजारो तासांच्या मेहनतीचा, शिस्तीचा, फिटनेसचा आणि सायकलप्रेमाचा इतिहास आहे.
“Plan A म्हणजे सायकल… Plan B म्हणजे विठोबा.”
वारी सुरू होण्यापूर्वी प्रसाद दादांनी एक वाक्य सांगितलं.
“आपला Plan A म्हणजे सायकल… आणि Plan B म्हणजे विठोबा!”
सर्वांनी हसत टाळ्या वाजवल्या.
त्या क्षणी ते वाक्य विनोदासारखं वाटलं.
पण पुढील दोन दिवसांत त्या एका वाक्याचा अर्थ मला अनेक वेळा अनुभवायला मिळाला.
Plan A म्हणजे आपला सराव, आपली तयारी, आपली जिद्द.
पण…
जेव्हा शरीर साथ सोडतं…
मन थकायला लागतं…
आणि परिस्थिती आपल्या ताकदीच्या पलीकडे जाते…
तेव्हा सुरू होतो…
Plan B… म्हणजे विठोबा.
पहिला दिवस – श्रद्धेची पहिली परीक्षा
पहाटेचा गार वारा…
सर्वांच्या चेहऱ्यावर उत्साह…
सायकली सज्ज…
ओठांवर “राम कृष्ण हरी”…
आणि मनात एकच ध्येय—
विठुराया… आम्ही येतोय!
सकाळी रत्नागिरीतून आमच्या सायकल वारीला सुरुवात झाली.
तीस सायकलस्वारांचा ताफा रस्त्यावरून पुढे सरकत होता.
कोणाच्या चेहऱ्यावर आनंद…
कोणाच्या चेहऱ्यावर उत्सुकता…
तर कोणाच्या मनात पहिल्यांदाच एवढा मोठा प्रवास करण्याचं दडपण…
मीही त्यांच्यातलाच एक होतो.
मनात आनंद होता.
पण एक प्रश्नही होता…
“खरंच… मला हे जमेल का?”
सुरुवातीचे काही किलोमीटर अगदी सहज गेले.
गप्पा…
हशा…
फोटो…
निसर्ग…
कोकणातील हिरवळ…
रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंनी धावत जाणारी झाडं…
आणि मध्येच घुमणारं—
“पुंडलिक वरदा हरी विठ्ठल…”
संपूर्ण वातावरण भक्तिमय झालं होतं.
वेळ कसा गेला ते कळलंच नाही.
पण…
साधारण साठ किलोमीटर अंतर झालं…
आणि शरीराची खरी परीक्षा सुरू झाली.
उन्हाची तीव्रता वाढली.
पाय जड व्हायला लागले.
प्रत्येक पेडल आधीपेक्षा जास्त कठीण वाटू लागलं.
शरीर घामाने भिजलं होतं.
पाण्याच्या बाटल्या रिकाम्या होत होत्या.
आणि मनात पहिल्यांदाच विचार आला…
“आता पुरे… खरंच जमेल का?”
त्या क्षणी मला प्रसाद दादांचं वाक्य आठवलं…
“Plan A म्हणजे सायकल… Plan B म्हणजे विठोबा.”
मी मनातल्या मनात विठ्ठलाचं नाव घेतलं…
आणि पुन्हा पेडल मारायला सुरुवात केली.
आश्चर्य म्हणजे…
थोड्याच वेळात सहप्रवासी जवळ आले.
कोणी म्हणाले…
“माऊली… पाणी घे…”
कोणी म्हणाले…
“थोडंच राहिलं आहे…”
कोणी खांद्यावर हात ठेवला…
कोणी हसून धीर दिला…
त्या क्षणी जाणवलं…
विठ्ठल कदाचित मंदिरात उभा असेल… पण त्याची माणसं आपल्या आजूबाजूलाच चालत असतात.
हळूहळू शरीर पुन्हा साथ द्यायला लागलं.
थकवा अजूनही होता…
पण हार मानण्याची इच्छा निघून गेली होती.
त्या दिवशी मला समजलं—
वारी ही पायांची नसते… ती मनाची असते.
सायकल ही फक्त साधन असते.
खरा प्रवास श्रद्धेचा असतो.
संध्याकाळी मुक्कामाच्या ठिकाणी पोहोचलो तेव्हा शरीर पूर्ण थकलं होतं.
पण मन…
मन मात्र जिंकलं होतं.
त्या रात्री झोपताना एकच विचार मनात होता…
“आज विठ्ठलाने पहिली परीक्षा घेतली… आणि त्याच्या कृपेने ती पार पडली.
उद्या आणखी एक दिवस आहे… आणखी एक परीक्षा… आणि आणखी एक पाऊल विठुरायाकडे…”
क्रमशः… (भाग २ मध्ये – प्रत्येक वळणावर भेटणारा विठ्ठल, भोसले कुटुंबाचे औदार्य, शिदोरी, विठ्ठलाची अनुभूती आणि पंढरीत प्रवेश.)
अमित जोशी
मुख्याध्यापक , जिल्हा परिषद पूर्ण प्राथमिक शाळा काटवण, देवगड
